Tayfun Kahraman kararında iki ayrı ihlal: AYM Başkanı Özkaya’dan dikkat çeken açıklamalar

Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, Tayfun Kahraman’ın ikinci bireysel başvurusunda hem adil yargılanma hakkının hem de bireysel başvuru hakkının ihlal edildiğini açıkladı. Özkaya ayrıca AYM’ye 14 yılda 755 bin 547 bireysel başvuru yapıldığını, bunların 86 bin 849’unda ihlal kararı verildiğini bildirdi.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, Türkiye Basın Federasyonu Başkanı Sinan Burhan ve Yönetim Kurulu üyeleriyle bir araya gelerek yargı gündemine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.

Toplantıda bireysel başvuru sistemi, AYM kararlarının uygulanması, Yargıtay ve Danıştay ile ilişkiler, temel hak ve özgürlükler ile Anayasa Mahkemesi'ndeki dijital dönüşüm ele alındı.

“AYM KANUNA UYGUNLUK DEĞİL, ANAYASAL DENETİM YAPIYOR”

Kadir Özkaya, Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvurularda bir kanun yolu mahkemesi gibi hareket etmediğini vurguladı.

Özkaya, AYM’nin görevinin kanuna uygunluk denetimi yapmak değil, anayasal denetim gerçekleştirmek olduğunu belirterek, bireysel başvurular kapsamında temel hak ve özgürlüklerin korunmasına odaklandıklarını ifade etti.

AYM ile Yargıtay ve Danıştay arasında hiyerarşik bir ilişki bulunmadığını da belirten Özkaya, her yüksek yargı kurumunun Anayasa ve kanunlarla belirlenen görev ve yetkileri çerçevesinde hareket ettiğini söyledi.

14 YILDA 755 BİN 547 BİREYSEL BAŞVURU

Özkaya’nın verdiği bilgilere göre, bireysel başvuru sisteminin uygulanmaya başladığı 23 Eylül 2012’den bugüne kadar Anayasa Mahkemesi’ne 755 bin 547 bireysel başvuru yapıldı.

Bu başvuruların 646 bin 21’i sonuçlandırılırken, yaklaşık yüzde 86’sı karara bağlandı. Halen 109 bin 526 başvuru AYM’nin önünde bulunuyor.

Sonuçlandırılan dosyaların yaklaşık 539 bininde ise kabul edilemezlik kararı verildi.

86 BİN 849 İHLAL KARARI

Anayasa Mahkemesi’nin bugüne kadar toplam 86 bin 849 ihlal kararı verdiğini açıklayan Özkaya, bu kararların yaklaşık 56 bininin makul sürede yargılanma hakkıyla ilgili olduğunu söyledi.

Özkaya, bireysel başvuru mekanizmasının Türkiye’de temel hak ve özgürlüklerin korunması konusunda önemli bir içtihat birikimi oluşturduğunu belirtti.

“İHLAL KARARLARININ YÜZDE 99,9’U YERİNE GETİRİLDİ”

AYM kararlarının uygulanması konusunda kamuoyundaki tartışmalara da değinen Özkaya, dikkat çekici bir veri paylaştı.

Özkaya, Anayasa Mahkemesi tarafından verilen ihlal kararlarının yüzde 99,9’unun gereğinin yerine getirildiğini açıkladı.

AYM bünyesinde ihlal kararlarının uygulanmasını takip eden bir mekanizma bulunduğunu belirten Özkaya, bireysel başvurunun temel hak ve özgürlüklerin korunması bakımından etkili bir hak arama yolu olduğunu ifade etti.

TAYFUN KAHRAMAN KARARINDA İKİ AYRI İHLAL

Toplantının dikkat çeken başlıklarından biri ise Tayfun Kahraman’ın ikinci bireysel başvurusu oldu.

Özkaya, Kahraman’ın ikinci başvurusunda Anayasa Mahkemesi’nin hem adil yargılanma hakkının hem de bireysel başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verdiğini açıkladı.

Kararın yayımlanma sürecinde olduğunu belirten Özkaya, AYM’nin kişinin suçlu olup olmadığını belirleyen bir merci olmadığını vurguladı.

Özkaya, Anayasa Mahkemesi’nin görevinin, yargılama sırasında anayasal ve usule ilişkin güvencelerin sağlanıp sağlanmadığını denetlemek olduğunu ifade etti.

YARGITAY VE DANIŞTAY İLE DİYALOG VURGUSU

AYM ile diğer yüksek yargı organları arasındaki ilişkilere de değinen Özkaya, yerleşik içtihadın değiştirilmesini gerektirebilecek durumlarda karşılıklı diyaloğa önem verdiklerini söyledi.

Bu kapsamda raportörlerin ilgili Yargıtay veya Danıştay daireleriyle bir araya gelerek görüş alışverişinde bulunmasını sağlayan yeni bir çalışma yönteminin oluşturulduğunu belirten Özkaya, farklı yüksek mahkemelerin gerekçelerinin karşılıklı olarak değerlendirilmesinin önemine dikkat çekti.

“RAPORTÖRLERE SONUCA İLİŞKİN TALİMAT VERİLEMEZ”

Anayasa Mahkemesi’ndeki çalışma sistemine ilişkin de bilgi veren Özkaya, raportörlerin özerkliğine büyük önem verdiklerini söyledi.

Özkaya, kendisi dahil hiç kimsenin raportörlere bir dosyanın nasıl sonuçlandırılacağı yönünde talimat veremeyeceğini belirterek, dosyaların belirlenen önceliklendirme kriterleri ve AYM içtihatları doğrultusunda incelendiğini ifade etti.

Yaşam hakkı, kişi özgürlüğü ve güvenliği, tutukluluk, can güvenliği gibi aciliyet taşıyan dosyaların ise öncelikli olarak ele alındığını kaydetti.

AYM’DE YAPAY ZEKÂ DÖNEMİ BAŞLIYOR

Anayasa Mahkemesi’nin teknolojik dönüşüm çalışmaları hakkında da bilgi veren Özkaya, bireysel başvuruların değerlendirilmesinde yapay zekâdan yararlanılacağını açıkladı.

1 Ekim 2025 itibarıyla bireysel başvuruların UYAP Avukat Portalı üzerinden elektronik ortamda yapılmaya başlandığını belirten Özkaya, bu tarihten bugüne yapılan 55 bin 549 başvurunun 18 bin 726’sının UYAP üzerinden gerçekleştirildiğini söyledi.

Özkaya, yapay zekânın ilk aşamada bireysel başvuru formlarının okunması, özetlenmesi ve kategorize edilmesi amacıyla kullanılacağını ifade etti.

Ancak yapay zekânın karar verici olmayacağının altını çizen Özkaya, nihai hukuki değerlendirmenin ve kararın insan tarafından verileceğini belirtti.

33 ÜLKENİN YÜKSEK MAHKEMESİYLE İŞ BİRLİĞİ

Özkaya, Anayasa Mahkemesi’nin uluslararası çalışmalarına ilişkin de bilgiler verdi.

AYM’nin bugüne kadar 33 farklı ülkenin yüksek mahkemesiyle ikili iş birliği anlaşması imzaladığını açıklayan Özkaya, Türkiye’nin uluslararası anayasa yargısı alanında aktif bir rol üstlendiğini söyledi.

Toplantının sonunda Türkiye Basın Federasyonu Başkanı Sinan Burhan, kamuoyunun yakından takip ettiği hukuk ve yargı gündemine ilişkin soruları yanıtlayan AYM Başkanı Kadir Özkaya’ya teşekkür etti.

Buluşmada, Türkiye’nin hukuk ve yargı gündeminin yanı sıra Anayasa Mahkemesi’nin önümüzdeki dönemde gerçekleştireceği dijital dönüşüm çalışmaları da değerlendirildi.